De zin en onzin van satire
Onlangs keek ik naar Lubach en hij verraste me met een geweldige kritische noot over het gebruik van DISC. Een instrument waar ik regelmatig met veel plezier gebruik van maak. Het helpt namelijk fantastisch om je perceptie op de wereld te veranderen waardoor je eenvoudiger aansluiting vindt bij mensen die een andere beleving van dezelfde realiteit hebben.
Het beeld wat je krijgt na het invullen van een vragenlijst vertelt je iets over jouw eigen perceptie. Een collega vult ook een vragenlijst in en dat vertelt iets over zijn of haar eigen perceptie. Geen wetenschap dus maar een soort spiegel. Als het wetenschap zou zijn zou je het ook een persoonlijkheidstest mogen noemen en dan zou je wellicht kunnen zeggen dat je bijvoorbeeld rood bent. Dat is wat anders dan dat je een rode voorkeur hebt.
De taal die bij de kleuren hoort zorgt er voor dat we eenduidig taalgebruik hebben voor gedrag wat het mogelijk maakt om zonder oordeel naar gedrag te kijken.
Mensen zijn niet hun gedrag… maar de meeste mensen hebben wel gedragspatronen die ze graag (vaak onbewust) herhalen. Met DISC en met alle andere gedragsvoorkeur analyses open je de dialoog om het onbewuste bewuster te maken waardoor er keuzevrijheid ontstaat. Die keuzevrijheid kan je inzetten om je gedrag bewuster te kiezen.
Zodra je de verkeerde koppelingen gaat maken gaat het fout. Een situatie kan bijvoorbeeld vragen om creatief associatief gedrag (door DISC gedefinieerd als geel gedrag). Mensen met een gele voorkeur vinden dit doorgaans leuk en prettig maar dat wil nog niet zeggen dat ze het goed kunnen. Mensen met een blauwe voorkeur (gericht op analyse en feitelijke juistheid) vinden creatief associëren niet aantrekkelijk om te doen, maar dat wil nog niet zeggen dat ze het niet kunnen.
Het kiezen van gedrag, gebaseerd op de situatie is effectief. Bewustzijn van jouw eigen voorkeuren (zonder oordeel) maakt het eenvoudiger om het op dat moment functionele gedrag te kiezen. En daarmee voorkom je dat je met een blauwe voorkeur een blauw persoon wordt. Want de hokjes op die manier gebruiken zorgen juist voor (ver)oordeling van gedrag op basis van voorkeur en leiden niet tot (be)oordeling van gedrag op basis van de functionaliteit in de situatie.
Hierom blijf ik heel graag gebruik maken van de taal die (en dat moeten we niet vergeten), door Professor Marston is bedacht, hij was geen televisiepresentator maar een wetenschapper met een pragmatische inslag. Overigens MBTI is gebaseerd op de inzichten van Carl Gustav Jung die in de wereld van de Psychologie ook tot de grote denkers behoort. Gebruik de inzichten, om jouw eigen blikveld te verruimen en niet om je persoonlijke verantwoordelijkheid voor jouw gedrag op een model af te schuiven. Immers volgens het axioma van Paul Watzlawic bestaat de waarheid niet.
Ik gebruik overigens MapsTell waar de DISC theorie onder ligt omdat dit instrument de hokjes loslaat en inzoomt op de dialoog.